(68) Η ΘΕΟΤΟΚΟΣ ΜΕ ΤΟ ΒΡΕΦΟΣ

Α' μισό 6ου αιώνα. Προέλευση: Μονή Αγ. Αικατερίνης Σινά. Κίεβο Ουκρανίας. Δημοτικό Μουσείο Ανατολικής και Δυτικής Τέχνης. Αριθμός Ευρετηρίου 112.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα της Θεομήτορος για το πρώιμο εικονογραφικό τύπο της Θεοτόκου με το μικρό Χριστό, παράλληλα πάντοτε με την καλλιτεχνική ποιότητα του έργου, εξαιρετικά υψηλής στάθμης.

Η εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας, όπως και οι εικόνες των Μαρτύρων Σεργίου και Βάκχου και του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου είναι εγκαυστικές παλαιοχριστιανικές εικόνες και απόκεινται τώρα στο Δημοτικό Μουσείο του Κιέβου. Οι εικόνες αυτές, όπως και τα νεκρικά πορτραίτα, είναι ζωγραφισμένες με την εγκαυστική τεχνική, δηλαδή με χρώματα στα οποία ώς κολλητικό μέσο εχρησιμοποιείτο το κερί και τα οποία ετοποθετούντο επάνω στη ζωγραφική επιφάνεια με θερμό εργαλείο. Οι αρχαίοι συγγραφείς ονομάζουν τις εικόνες αυτές "Κηροχύτους γραφάς". Στις εικόνες αυτές είναι εμφανή τα χαρακτηριστικά του πορτραίτου, δηλαδή η "ιστορική" παρουσία της μορφής που εικονίζεται, γεγονός που τις συνδέει με την τέχνη των νεκρικών προσωπογραφιών. Παράλληλα όμως αναφαίνονται και οι νέες θεωρητικές αρχές κατά τις οποίες κάθε παράσταση θείας μορφής πρέπει να περιέχει στοιχεία ομοιότητας και διαφοράς από την πραγματικότητα, σε τρόπο ώστε με τη θέα τους να οδηγούμεθα στον υπεραισθητό κόσμο τον οποίο αναπαριστούν.