13η ΕΦΟΡΕΙΑ

ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

 

 

Ναός Παναγίας Αντιφωνήτριας στα Μυριοκέφαλα Ρεθύμνου (πρώτο στρώμα ζωγραφικής): Ο μικρός, σταυρικός με τρούλο ναός κτίστηκε μεταξύ του 1020 και 1030 από το δραστήριο μοναχό Ιωάννη Ξένο, τον Ερημίτη, που έδρασε κατά το πρώτο μισό του 11ου αιώνα στο χώρο της Δυτικής Κρήτης. Το κομψό καθολικό της Μονής, την οποία ο Ιωάννης φρόντισε να προικίσει με κινητά αντικείμενα και αγροτική περιουσία μεγάλης αξίας, καθώς και με το σταυροπηγιακό προνόμιο, έχει τις επιφάνειες των κεραιών του σταυρού διαμορφωμένες πλαστικά με τυφλά αψιδώματα, κυλινδρικό τρούλο και ημικυλινδρική την αψίδα του ιερού με το τρίλοβο παράθυρο. Το εικονογραφικό πρόγραμμα του πρώτου στρώματος ζωγραφικής, όπου αυτό είναι, ορατό αποτελείται από κυρίως μετωπικές μορφές αγίων. Στον τρούλο ο ένθρονος Παντοκράτορας περιστοιχίζεται από τις μορφές της Παναγίας, Αγγέλων και Προφητών. Η παράσταση του Ευαγγελιστή Μάρκου, που θυμίζει ανάλογες μικρογραφίες χειρογράφων, καταλαμβάνει το δυτικό τμήμα του τυμπάνου της νότιας κεραίας του σταυρού. Τόσο η αρχιτεκτονική, όσο και ο διάκοσμος του ναού των Μυριοκεφάλων αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα του καλλιτεχνικού επιπέδου, που είχε διαμορφωθεί στην Κρήτη με την επίδραση της παράδοσης της Πρωτεύουσας στις δεκαετίες, που ακολούθησαν την απελευθέρωση του νησιού από τους Σαρακηνούς Άραβες.