ΚΓ΄ ΕΦΟΡΕΙΑ

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ

ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ

ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

 

 


  

Πρόχους Πόρου

Πρόχους του "θαλάσσιου ρυθμού" Όψιμη ΥΜ lB φάσn (15ος αι. π.Χ.). Πόρος Ηρακλείου. Ηράκλειο, Αρχαιολογικό Μουσείο Η 26661.

Μέγ. ύψ. 0,262, διάρ. χείλ. 0,1165, διάμ. βασ. 0,069, μεγ. διάμ. σώμ. 0,1865-0,19 μ.

Πnλός καστανορόδινος, λεπτόκοκκος, καθαρός. Επίχρισμα καστανοκίτρινο, στιλπνό. Το αγγείο είναι συγκολλημένο από 119 όστρακα. Είναι ελλιπές κατά Το ήμισυ περίπου του χείλους και το ήμισυ δύο πετάλων του τριφυλλόσχημου στομίου, κατά το ήμισυ της περιμέτρου τnς βάσnς, μέρος του ποδιού και μικρό μέρος του ώμου και του λαιμού. Άριστη διατήρηση στο μεγαλύτερο μέρος. Κατά τόπους εξίτηλη η διακόσμηση.

Έξοχο δείγμα του κνωσιακού εργαστnρίου της ΥΜlB "ειδικής ανακτορικής παράδοσης". Βρέθnκε τo 1986 στο νεοανακτορικό νεκροταφείο μεγάλων λαξευτών, οπηλαιωδών τάφων στον Πόρο Ηρακλείου, όπου βρισκόταν το Κύριο επίνειο της Κνωσού.

Η πρόχους, μαζί με ένα χρυσό σφραγιστικό δαχτυλίδι και άλλα κοσμήματα, αποτελούσε κτέρισμα μιας εξέχουσας ταφής.

Το αγγείο εντάσσεται στη μικρή ομάδα των ΥΜ lB πρόχων, των οποίων το σχήμαα γενικά θεωρείται ως το πιο κομψά του ρυθμού. Εδώ, το απιόσχημο - κωνικό σώμα, με τον ιδιαίτερα τονισμένο ώμο, το λεπτό πόδι και τo ευρύ χείλος, εμπλουτίζεται με διακοσμnτικές επινοήσεις του κεραμέα, όπως το τριφυλλόσχημο στόμιο, οι πλαστικοί δακτύλιοι και τα τόξα στο λαιμό, στη βάση και στο χείλος.

Η πλούσια γραπτή διακόσμησn συμπλnρώνεται εμφατικά -και για πρώτn φορά σε αγγείο του ρυθμού- με επίθετα πλαστικά θέματα: τρίφυλλα και όστρεα στον ώμο, όστρεα στο λαιμό και τη λαβή.

Το κύριο γραπτά διακοσμnτικό θέμα είναι ο ναυτίλος που, με μελετημένη σύνταξη, επαναλαμβάνεται δεκαπέντε φορές, μεμονωμένος σε σειρές, ή -κατ' ασυνήθιστο τρόπο- σε ζεύγη αντιθετικών πολυπόδων, σε όλη την επιφάνεια του αγγείου, μέσα σε ένα πολυποίκιλο βάθος θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας από βράχους και κοράλια, τρίφυλλα, φύκια και αχινούς. Τα πλαστικά επίθετα θέματα επαναλαμβάνουν σε ανάγλυφο τα γραπτά τρίφυλλα και όστρεα και κοσμούνται επίσης με χρώμα, δημιουργώντας μια εντυπωσιακή διακοσμnτικn σύνθεση. Η πυκνάτnτά τnς (horror vacui) επιτείνεται από τo καλλιγραφικό ατέρμον πλέγμα στιγμωτών φολίδων, που σαν λεπτό δίχτυ καλύπτει όλη την επιφάνεια του σώματος. Στη διακόσμnση των κύριων και των δευτερευουσών ζωνών του αγγείου έχουν ενταχθεί επιδέξια όλες οι τεχνοτροπίες τnς εποχής: θαλάσσιος ρυθμός, φυτικός ρυθμός, εναλλασσόμενα θέματα, αφηρημένος και γεωμετρικός ρυθμός. Ο ιδιαίτερος διακοσμητικός μανιερισμός του αγγείου οδηγεί τη χρονολόγηση προς το τέλος της ΥΜ lB περιόδου.

Η πρόχους του Πόρου, λόγω σχήματος και διακόσμησης, είναι άμεσα συγκρίσιμη με τις άλλες δύο γνωστές πρόχους "θαλάσσιου ρυθμού", από τη Ζάκρο και στο Μουσείο Borely της Μασσαλίας, με τις οποίες συγκροτεί μια εξαίρετη τριάδα προερχόμενη από το ίδιο εργαστήριο, που δραστηριοποιήθηκε κατά την ΥΜ lB στο άμεσο ανακτορικό περιβάλλον της Κνωσού.